روش تدریس در کلاسهای چند پایه(الگوی تلفیقی /اقتضایی)
الگوهای تلفیقی عبارتنداز:
1- پیش سازماندهنده –استقرایی
2- پیش سازماندهند-ایفای نقش
3- ایفای نقش- پیش سازمانهنده
4- استقرایی-بدیعه پردازی
5- روش همیاری گروهی- پیش سازماندهنده
6- یاران دریادگیری- سیستمهای مفهومی
و....
جهت ارائه مصداق عینی درموردنحوه تدریس بااین الگو،سناریو(چهارچوب کلی آموزشی)ترسیمی برای سه پایه دریک کلاس تدوین می شود:
چهارچوب درسی ویژه کلاسهای چندپایه
|
پایه ها |
مواددرسی |
|
سوم ابتدایی |
درس هدیه های آسمانی(بچه های طبیعت) |
|
چهارم |
درس علوم تجربی(فصل دوم-زراعت وکشاورزی،ص.18) |
|
پنجم |
درس ریاضیات(هکتار) |
õبااین الگو،پایه خودآموزدرکلاس درس پیش بینی نمی شود.
زمان تدریس:هفته سوم فروردین ماه(درروش تلفیقی توجه به زمان تدریس متناسب بامحتوای درسی دربرنامه ریزی درسی عنصرضروری درپیش برد اهداف آموزشی است.)
الگوی تدریس:الگوی تلفیقی –اقتضایی(پیش سازماندهنده-ایفای نقش)
روشهای تدریس:تلفیقی ازتحقیق وتفحص گروهی،روش حل مسأله برونر،کاوشگری گروهی دانسرو،تغییررفتارویادگیری هدایت شده
تحلیل مفاهیم محوری:به تفکیک برای هرسه پایه
|
پایه ها |
اهداف محوری(هدفهای کلی آموزشی) |
|
سوم |
آشنایی بااهمیت حفظ طبیعت وشیوه های استفاده صحیح ازآن |
|
چهارم |
آشنایی دانش آموزان با نحوه کشت محصولات کشاورزی وچگونگی ازبین بردن علفهای هرز |
|
پنجم |
آشنایی بامفهوم هکتاروکاربردآن درزندگی روزمره |
تحلیل غایتهای آموزشی:
|
پایه ها |
تحلیل های آموزشی درسه حیطه(شناختی-نگرشی وروانی حرکتی) |
|
سوم |
1-آشنایی دانش آموزان باروشهای حفظ طبیعت ولزوم حفظ آن(شناختی) 2-احساس مسئولیت دربرابرحفظ طبیعت(نگرشی) 3-تلاش برای حفظ طبیعت واستفاده صحیح ازآن(روانی-حرکتی) |
|
چهارم |
1-دانش آموزان باروشهای زراعت(آبیاری ودیم کاری)وچگونگی ازبین بردن علفهای هرزآشنامی شوند.(شناختی) 2-برای شرکت درفعالیت گروهی وازبین بردن علفهای هرزرغبت نشان می دهند.(نگرشی) 3-برای آبیاری زمین زراعی خودشان تلاش می کند.(روانی –حرکتی) |
|
پنجم |
1-دانش آموزان بامفهوم هکتارونحوه استفاده ازآن درریاضیات آشنامی شوند.(شناختی) 2-باحل مسائل ریاضی وفعالیت های گروهی احساس رضایت می کند.(نگرشی) 3- می تواندمسئله ومشکل گروهی راباراه حلهای مناسب وعلمی حل کند.(روانی-حرکتی) |
اهداف عملکردی: به تفکیک برای هرسه پایه
|
پایه ها |
اهداف هملکردی آموزشی درسه حیطه(شناختی-نگرشی وروانی حرکتی) |
ارتباط بانظریات مختلف |
|
سوم |
-آشنایی دانش آموزان باروشهای حفظ طبیعت ولزوم حفظ آن(شناختی) 2-احساس مسئولیت دربرابرحفظ طبیعت(نگرشی) 3-تلاش برای حفظ طبیعت واستفاده صحیح ازآن(روانی-حرکتی) |
فهمیدن1 ارزشگذاری2 آمادگی جسمی3 |
|
چهارم |
1-دانش آموزان روشهای زراعت(آبیاری ودیم کاری)وچگونگی ازبین بردن علفهای هرزرابیان می کنند.(شناختی) 2-به عقایدهم گروهی های خوددرموردراه های مبازه باآفات ارزش قائل می شود.(نگرشی) 3-برای آبیاری زمین زراعی خودشان تلاش می کند.(روانی –حرکتی) |
هوش کلامی گاردنر4
ارزشگذاری5
حرکات کلی بدن6 |
|
پنجم |
-دانش آموزان بامفهوم هکتارونحوه استفاده ازآن درریاضیات آشنامی شوند.(شناختی) 2-هم گروهی های خودرانسبت به روش حل مسأله متقاعدساخته نظرخودرابه آنهامی قبولاند.(نگرشی) 3- می تواندمسئله ومشکل گروهی راباراه حلهای مناسب وعلمی حل کند.(روانی-حرکتی) |
کاربستن وهوش منطقی-ریاضی7
تعهدیاسرسپردگی8
پاسخ پیچیده آشکار9 |
1-درطبقه بندی بلوم درسطح فهمیدن قرارمی گیرد.
2-درسطح ارزشگذاری(درمرحله تعهد)واقع می شود.
3-درطبقه بندی حوزه روانی حرکتی سیمپسون،سطح آمایه یاآمادگی و مرحله آمادگی جسمانی است.
4- اولین هوش گاردنرازهوشهای هشتگانه(هوش کلامی):افراد باهوش کلامی قوی اغلب دوست دارندبخوانند،باکلمات بازی کنند.بنویسند.جدول کلمات متقاطع حل کنندوبازیهایی ازکلمه ابداع کنند.
5- درطبقه بندی بلوم درسطح ارزشگذاری(درمرحله پذیرش ارزش)واقع می شود.
6-درحوزه روانی- حرکتی کیبلروهمکاران درسطح سوم (حرکات کلی بدن،حرکاتی که به دویاچندعضو بدن مربوط می شوند)قرارمی گیرد.
7-درطبقه بندی بلوم درسطح سوم ودرهوشهای هشتگانه گاردنر درسطح هوش منطقه ریاضی(هوش منطقی – ریاضی:افرادباهوش منطقی – ریاضی اغلب ریاضیات ،برنامه های رایانه ای،معماهای منطقی وحل مسائل رادوست دارند.)واقع می گردد.
8-درطبقه بندی بلوم درسطح ارزشگذاری درمرحله(تعهد)قرارمی گیرد.
9-درطبقه بندی حوزه روانی – حرکتی سیمپسون درسطح پنجم ودرمرحله (پاسخ پیچیده آشکار)واقع می شود.
روش گروه بندی:انتخاب تصادفی اعضای گروه (بادریافت پاکتهایی که هرکدام مربوط به درس علوم (هدیه های آسمانی-علوم وریاضیات هستند)عملا درسه گروه باهمین عناوین وازسه پایه تشکیل می شوند.
ارتباط محتوای مشترک درس بازمینه های مختلع علمی:
1- گیاه وویژگیهای ظاهری:درطبیعت انواع مختلفی ازگیاهان وجوددارند.وهرگیاهی ازریشه،ساقه،برگ وگل تشکیل شده است.بعضی ازآنهامیوه دارو خوراکی هستند.
2- گیاه وهنر:گیاه زمینه زیبایی شناختی وپرورش خلاقیت وذوق عنری برای هنرمندان وافرادعادی ،مینیاتوریستها،معماران ونقاشان به شمارمی رود.
3- گیاه وجغرافیا:بیشترجاهای دنیاپرازگل وگیاه هستندوکشورهلندبه عنوان کشورگلهامعروف است.نقش گیاهان درتعیین آب وهوای مناطق برهمه آشکاراست.نقشه طبیعی کشورهاوجهان باتوجه به میزان بهره مندی ازگل وگیاه ترسیم می شود.
4- گیاه وبوم شناسی:گیاهان اولین زنجیره غذایی راتشکیل می دهندومی توان گفت :اگرگیاه نباشد،زنجیره های دیگرازبین می روند.
5- گیاه وآبادانی:هرجاکه پرازگیاه باشدیعنی آب هم هست واین زمینه پیدایش تمدنهاست.
6- گیاه وبهداشت:هرجاکه پرازگیاه است هواواکسیژ ن کافی برای مصرف کنندگان وجوددارد.وبیماریهای تنفسی درآن منطقه کم است.درعلم پزشکی ازبعضی ازگیاهان دردرمان بیماریهااستفاده می شود.
7- گیاه وصنعت:بسیاری ازرنگهای طبیعی که درصنایع مختلف کاربرددارندازگیاهان تهیه می شوند.
8- گیاه وفیزیک:دربسیاری ازاختراعات بشری ازساقه گیاهان استفاده می شود.پایه وستون قلعه ها،کشتی سازی.چوب گیاهان درآب فرونمی رودونوعی نارسانابرای استفاده های االکترونیک می باشد.
9- گیاه وریاضیات:بسیاری ازوسایل کاربردی درعلم ریاضیات ودرکلاس درس ازچوب گیاهان مختلف ساخته شده است.
10- گیاه واقتصاد:بیشترکشورهای توسعه یافته،ازکشاورزی شروع کرده اندوکشوری که گیاه کم داردمانندقاره آفریقافقیروتوسعه نیافته قلمدادمی شود.ومحصولات کشاورزی راازکشورهای دیگرواردمی کند.
11- گیاه وادبیات:اکثرنویسندگان وشاعران درشعرهای خودگیاهان راالهام بخش می دانندودرشعرهای خودبه گل وگیاه اشاره کرده اند.واصطلاحات ادبی مانند،استعاره هاوتشبیهات،جان دادن به اشیای بی جان نشأت گرفته ازمفهوم گیاه است.
12- محتوای درسی وریاضیات:کشت گیاهان درمزارع،درزمینهایی صورت می گیردکه به قطعات مختلف تقسیم بندی شده اندوبرمبنای هکتارمی باشد.درادبیات عامیانه کشاورزی هم کلمه هکتارواردشده است.وکشت وبرداشت رابااین معیارمقایسه می کنند.برای ازبین بردن علفهای هرزازکودشیمیایی،10 لیتربرای هرهکتاراستفاده می کنند.
ارتباط درس باهوشهای هشتگانه گاردنر:
|
1- هوش کلامی
|
پایه سوم |
داستانی درموردطبیعت وحفظ آن برای دیگر گروه هامی خوانند. |
|
پایه چهارم |
جدول کلمات متقاطع درموردادبیات کشاورزی راپرمی کنند. |
|
|
پایه پنجم |
درموردمساحتهای مستطیل ومربع داستان می گویند. |
|
|
2-هوش منطقی-ریاضی |
پایه پنجم |
مسأله های مطرح شده درگروه راحل می کنند. |
|
3- هوش فضایی(تجسمی): |
سوم چهارم پنجم |
دانش آموزان جهتهای اصلی مزارع کشاورزی رامشخص می کنند. |
|
4-هوش بدنی – جنبشی |
سوم |
بادقت تمام درپاکیزه کردن محیط طبیعی روستاومحوطه مدرسه همکاری می کنند. |
|
چهارم |
علفهای هرزمزارع راشناسایی کرده،می کنند. |
|
|
پنجم |
نقشه مزرعه خودراترسیم کرده،دورآن 6دورمی چرخند.(مسابقه) |
|
|
5-هوش طبیعی |
سوم |
دربیرون ازمدرسه ودرمزرعه بالذت وآرامش به درسهاتمرکزدارند. |
|
چهارم |
بااحساس رضایتمندی ازبیرون ازکلاس بودن نحوه آبیاری زمین درروستاراپیگیری می کنند. |
|
|
پنجم |
چندنمونه ازمزارع ونمونه های طبیعی تقسیم شده هکتاری رابادقت ولذت ذکرمی کنند. |
|
|
6-هوش میان فردی |
سوم ، چهارم وپنجم |
افرادباهوش میان فردی باگفتن عقایدخودبادیگران بهتریادمی گیرند.مشارکت درپروژه ها رادوست دارندوازملاقات وگذران اوقات بادیگران لذت می برند.
|
پیش سازمانده های نخستین:
آشنایی دانش آموزان بامفاهیمی همچون فصل کشت،داشت وبرداشت،شخم زدن وسایرکارهای کشاورزی.
نقش گیاهان درتولیداکسیژن وتصفیه هواونیزبامفاهیم مترواندازه گیری،مساحت مستطیل،مربعوغیره.
درس می تواندبایک شعر،نشان دادن عکسهایی ازکارهای کشاورزی ،طبیعت وآلوده کننده ها،ویاباحضوردرمحوطه آموزشگاه وبیرون ازکلاس آغازشود.
ارائه پیش سازمان دهنده:
بادادن اطلاعات لازم به دانش آموزان درمورداهداف درسی وروشهای تدریس،فهرست انتظارات معلم ،ویاارائه چارت کلی درسی شروع می شود.
محوریت مطالب گیاه،کشاورزی وطبیعت وشکلهای زمینهای زراعی دراندازه های تقسیم شده بامتر.
بعدازگروهبندی،ارائه اطلاعات کلی درموردفعالیتها،مطابق روش حل مسأله،چارتهادراختیارگروههاقرارداده می شودوافرادگروههاباهم برروی چارتها بصورت مشارکت گروهی سه نفره فعالیت می کنند.معلم عضویکی ازگروه هاست.دربین فعالیتهاآنهارابطورغیرمستقیم هدایت کرده فعالیت گروههارازیرنظردارد.وباگفتن مطالبی همچون "حیف که نوبت من تمام شد.کاش بیشتروقت داشتم "زمان ومقررات اجتماعی رابطورغیرمستقیم هدایت می کند.
برانگیختن آگاهی ازدانش مربوطه:
دراین مرحله بعدازبررسی چارتهاودادن بازخوردهای لازم،نوبت به اجرای نمایش می رسد.(اجرای الگوی ایفای نقش)
ودرطی مراحل زیرصورت می گیرد:
معلم ازدانش آموزان می خواهدمدتی دست ازفعالیت بکشند.وکارتهاراسرگروههادریافت نموده به افرادی که اعلان آمادگی می کنندوباشناخت قبلی همراه باهماهنگی آموزگارکارتهاداده می شود.
گامهای زیررادنبال می کنیم:
1- گرم کردن گروه:معلم راهنماییهاراکرده،افرادنقشهای روی کارتهارامی خوانندو
2- برای نمایش انتخاب نهایی انجام می شود.(معلم محدودیت زمان راگوش زدمی کند)
3- صحنه کلاسی ومنابع لازم پردازش می شود.
4- به همه افرادتماشاگراشاره می کنیم بادقت گوش دهند.مواردمبهم ومفیدرایادداشت کنند.ونیزافرادموفق دراجرای نقش رانیز معرفی خواهندکرد.(ارزشیابی گروهی)
5- نمایش اجرامی شود.
6- درموردنمایش ومفاهیم آن بحث وارزشیابی شده،افرادموفق انتخاب می شوند.(متن نمایش دربرگیرنده محتوای درسی هرسه پایه است.) .(ارزشیابی تکوینی)
7- ازگام هفتم عدول کرده،به گام دوم پیش سازمان دهنده برمی گردیم
ارائه مطالب موردنظر یادگیری:
بابررسی نمایش ومواردمطرح شده درآن دومورددیگررابیان می کنندکه به آن اشاره نشد.پازلهایی به هردوگروه می دهیم وباشمارش مسابقه رااجرامی کنیم..درپایان دردونکته مفهوم موردنظر پازل رامی گویند.
برمی گردیم به چارت اول:
باترکیب مطالب نمایش وچارتهادانش آموزان به این مطالب موردنظردرسی دست می یابند.ومعلم ازدیدگاه دیگروباجملات دیگربه آنهااشاره می کند.
((بعضی اززمینهای کشاورزی راآبیاری می کنند.(درمناطقی که آب فراوان وجوددارد.مانندزمینهای کشاورزی شمال.)وبعضی دیگرهمانندمنطقه خودماکه آب کافی وجودنداردبصورت دیم وبه امیدبارش می کارند.دانش آموزان محصولاتی رانام می برند.واشاره می کنندکه چندهکتاراززمینهای کشاورزی کنارروستادیگرقابل کشت نیست.ودلایل آن رانیز می گویند.(بااشاره به دعوای مشهدی قربانعلی وبرادرش مرتضی)مفهوم هکتاررابیان می کنند.ودانش آموزان بانظم دادن به اطلاعات قبلی ومتن نمایش باآن آشنامی شوند.
به میزان محصولات اشاره می کنیم ودانش آموزان میزان آن رابا توجه به علفهای هرزوکودشیمیایی ومزیت هرکدام توضیح می دهند. یکی ازدانش آموزان درموردنحوه ازبین بردن علف هرزمزرعه عدس خوداطلاعاتی رابیان می کند.
تحکیم سازمان شناختB تجارب مشترک وتعمیم
درموردعدم توجه به طبیعت یک شعرمی سرایند.وازجنبه اقتصادی وبهداشت محیط، اهمیت آن رابررسی می کنند.ضررهای ریختن زباله درمحوطه عمومی روستا،ازبین بردن علف های گیاهی وطبیعی وتلف شدن گاوقربانعلی راازجنبه دیگری موشکافی می کنند.دردوجمله برای روستاییان پیام بهداشتی درموردطبیعت می نویسند.
گروه دوم اهمیت دریاچه پایین روستاولزوم پاکیزه نگه داشتن اطراف آن که برای آبیاری زمینهای پایین روستااستفاده می شود.دردوجمله بنویسند.وبایک دعاازخداوندجهت افزایش محصولات کشاورزی درخواست باران کنند.
گروه سوم:به دومسأله دریافتی جواب می دهند.
گروهها نظریات خودراخوانده واشاره می کنیم اگرگروه دیگری می خواست به جای این گروه بنویسد چه می نوشت.(ارزشیابی گروهی باروش بارش مغزی)
درپایان این قسمت بعدازشنیدن نظرات انتقادی دانش آموزان جدولهای انتظاراتی بصورت ارزشیابی ازطریق جمع بندی دراختیارگروهها قرارمی گیرد.ودر2دقیقه آنهاراتکمیل کرده به آموزگارتحویل می دهند.
پایه هادرجای خودمی نشینند.گروههابه صورت دونفری متن درس رابرهم می خوانند.÷س ازپایان یافتن مدت محدودخواندن گروهی.سرگروه کتاب رامی گیرد.وهرکس هرتعدادازمتن خوانده شده رابه یادمی آوردوبه دیگرهم گروهی هابیان می کند.این فعالیت 2الی 5دقیقه بسته به سطح دشواری ومیزان متن درسی می باشد.(روش مشارکت گروهی دانسرو)